De geschiedenis van de kerststol

De kerststol!

Een verwenbrood voor mij! Een plak verse stol met “echte boter” hoort voor mij, al denk ik velen met mij, echt bij kerst. Maar waar komt de kerststol nu vandaan en hoe is deze traditie nu ontstaan? Na wat zoeken, kwam ik diverse artikelen tegen en hopelijk heb ik het je zo goed uitgelegd. Deze kerst maak ik voor het eerst mijn eigen kerststol, hij staat al een tijdje op mijn verlanglijstje om te maken. Maar met dank aan mijn schoonzusje heb ik een gesigneerde versie gekregen van “de banketbakker”, waar een recept voor kerststol in staat! De foto’s en het recept volgen snel!

Voor alle kerkelijke feestdagen werd traditioneel feestbroden gebakken. Vroeger vaak nog meer gewaardeerd omdat men in de traditie van de (rooms-katholieke) kerk vaak tevoren een periode van vasten kende. Kerst is in de traditie met de geboorte van Christus een van de belangrijkste feestdagen. Kerstbroden of kerststollen gevuld met amandelspijs en verder met vaak andere nootjes en  rozijnen waren de rijkste broden die er hier gebakken werden. Het romige, zoete witbrooddeeg werd daarnaast vaak met kruiden en specerijen  extra lekker gemaakt.  Ook was het al heel lang gebruikelijk er een dikke laag poedersuiker overheen te strooien. Dit soort dure broden van de bakker konden zich vroeger alleen maar de welgestelden zich veroorloven. Maar ook thuis werden er altijd kerstboden gebakken. In vele oude recepten- en kookboeken vinden we recepten hiervoor.

Volgens het Woordenboek der Nederlandsche Taal is een stol een ‘klomp, kluit, brok of stuk en afkomstig van het duitse woord ‘Stollen’, wat oorspronkelijk witbrood betekend. Wereldwijd zijn de Duitse kerststollen het meest bekend. In Dresden gaat de traditie terug tot 1329. Toen vroeg de bisschop van Naumburg een bakker in Dresden om hem voor Kerstmis twee opgerolde broden te bezorgen. Omdat boter in de vastentijd verboden was, kregen de bakkers uit Dresden een uitzonderlijk privilege om toch boter te gebruiken voor hun kerststol. In de jaren die volgden, reisden de bakkers geregeld af naar Rome om aan de paus te vragen of ze voortaan altijd met Kerst boter konden gebruiken. Het privilege kregen ze pas in 1490, deze ‘boterbrief’ is tot op de dag van vandaag bewaard gebleven. De inwoners van Dresden vieren dit ieder jaar met een Stollenfest.

Maar kwam de kerststol in Nederland?

Daar zijn veel verschillende theorieën over. Culinair historicus Janny de Moor kent het verhaal van een Duitse bakker die zich eind negentiende eeuw in Amsterdam vestigde. Tijdens de kerstperiode maakte hij, overmand door heimwee, een stol zoals in Dresden. Een landgenoot die toevallig de bakkerij voorbijliep, wilde het brood prompt kopen, maar de bakker weigerde. Hij wilde de lekkernij zelf eten. De bakkersdochter had wel een neus voor zaken en spoorde haar vader aan de kerststol aan de man te brengen. En zo konden Amsterdammers begin vorige eeuw als eerste aan de stol. De zoetigheid bleek zo populair dat de Noord-Hollandse Duivekater (kerstgebak) niet langer bovenaan het verlanglijstje stond.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s